Etykieta
Dojo to sala, na której odbywają się treningi karate. Wchodząc na salę należy wykonać głęboki ukłon w pozycji stojącej (ritsurei) w stronę ściany głównej (Kamiza), na której wisi portret Mistrza Funakoshiego oraz inne symbole karate.
Uczniowie (otagai), z chwilą wejścia do Dojo ustawiają się według stopni zaawansowania, w pozycji musubi-dachi, a ich twarze zwrócone w stronę kamiza. Prowadzący trening Shihan (profesor) lub sensei (nauczyciel) staje naprzeciw uczniów w pozycji musubi-dachi, rozpoczynając trening. Od tej chwili na Dojo obowiązuje cisza, a uczniowie muszą zachować posłuszeństwo wobec nauczyciela.
Podczas ceremonału rozpoczynającego i kończącego trening, trener wydaje komendy w następującej kolejności:
- rei (ukłon) - prowadzący wykonuje głęboki ukłon w pozycji stojącej (ritsurei), a uczniowie odpowiadają jeszcze niższym ukłonem
- yoi (przygotujcie się) - uczniowie i prowadzący trening stoją w pozycji hachiji-dachi, która charakteryzuje się rozluźnieniem ciała i gotowością do następnego ruchu.
- seiza (usiądźcie) - jako pierwszy siada prowadzący, a po nim uczniowie w kolejności zaawansowania, przyklękając najpierw na lewe, a potem na prawe kolano (ten sposób klękania przyjęto z tradycji samurajskiej, kiedy w czasie siadania należało być gotowym do odparcia niespodziewanego ataku mieczem, który był za pasem przy lewym boku). Pozycja ta nosi nazwę zazen - wyprostowane plecy, lekko rozchylone kolana, złączone stopy oraz swobodnie oparte ręce na udach.
- mokuso (zamknijcie oczy) - prowadzący i uczniowie siedząc w pozycji zazen zaczynają madytację - próbują wyciszyć umysł, uregulować oddech i przygotować się do intensywnych ćwiczeń
- keimoku (otwórzcie oczy) - koniec medytacji
- shomen-ni-rei (ukłon) - kłaniają się prowadzący i uczniowie
- otagai-ni-rei (ukłon uczniów) - kłaniają się tylko uczniowie
- shihan lub sensei-ni-rei (ukłon dla nauczyciela) - najstarszy stopniem wypowiada komendę, kłaniają się prowadzący i uczniowie
- kiritsu (powstańcie) - prowadzący wstaje i zajmuje pozycję musubi-dachi, a po nim wstają uczniowie
- rei (ukłon) - prowadzący, a po nim uczniowie wykonują ukłon ritsurei - ukłon kończy ceremoniał.
Ukłon ritsurei wykonuje się przy wchodzeniu i wychodzeniu z dojo, a także przed i po wspólnych ćwiczeniach z partnerem. Ukłon jest także wyrazem szacunku dla przeciwnika.
Literatura:
- Paweł Fechner, Maciej Ruciński "Karate-do. Pokonać samego siebie"